Het nieuwe bewustzijn, een wenkend perspectief vorige lezing

De tijd is rijp voor ingrijpende transities

 

De tijd is rijp voor ingrijpende transities. Mondiaal en op bijna alle levensterreinen. Ad hoc maatregelen kunnen hoogstens nog de huidige risicovolle situatie stabiliseren. Dit is niet onbelangrijk, maar het levert voor de lange termijn niets op. Integendeel, het betekent lekkage van energie, die betekenisvoller kan worden ingezet voor het verzetten van de bakens. Tegelijkertijd neemt ook het besef toe, dat we eigenlijk niet weten hoe het verder moet. In het persoonlijke en in het sociale leven blijven we daarom – soms zelfs tegen beter weten in – hardnekkig bekende standpunten herhalen en de beleidsmakers proberen met man en macht te voorkomen, dat het weer uit de hand loopt. Want chaos moet ten koste van alles voorkomen worden.

 

Chaos als toegangspoort tot een nieuw wenkend perspectief

Dat chaos inderdaad pijnlijk kan zijn staat vast, maar dat chaos tevens de toegangspoort kan zijn tot een nieuw wenkend perspectief heeft tot nu toe minder erkenning gekregen. Laat staan, dat het beleid en de sturing van de maatschappelijke dynamiek afgestemd worden op de mogelijkheden, die juist ontregeling en ontreddering kunnen bieden. Mits energie wordt gezet op geloofwaardige en stimulerende alternatieven. Echte transities kunnen niet gepland of geïmplementeerd worden. Ze gebeuren. Mensen kunnen het besluit nemen om zich er actief mee te verbinden. Zo ontstaan er wendingen in de loop der gebeurtenissen, zowel ten goede als ten kwade.

 

Er is meer dan dit

Grote transities dragen de creatieve spanningsverhouding in zich tussen tijdig loslaten van het bekende en tijdig toelaten van het onbekende. Afscheid nemen van datgene wat zichzelf overleefd heeft en begroeten wat ontkiemen wil, dat is essentieel om deze spanning effectief te maken. We zullen meer en meer voor de opgave komen te staan om zelf onderzoek te doen naar een authentiek wenkend perspectief en nieuwe taal te vinden om het delen met andere tijdgenoten. Dit vraagt niet alleen om zelfverantwoording, maar ook om vertrouwen in toekomstkracht. In dubbel opzicht. Vertrouwen op de innerlijke kracht om te vervolmaken wat reeds onder handen genomen is en tegelijkertijd vertrouwen op de innerlijke kracht om toegankelijk te maken wat zich als mogelijkheid aandient, maar nog niet in verschijning is getreden. De toekomst als het nog niet voltooide en de toekomst als het nog niet aangeraakte moeten elkaar de hand reiken. In transities verdienen allebei respectvolle bejegening.

 

En wat is dan onze plaats in deze dynamiek?

Kunnen we dit opbrengen? Jazeker! Althans wanneer we ook gepast vertrouwen leren stellen in perspectiefrijke, inspirerende ideeën, in waardige en rechtvaardige menselijke verhoudingen en in verantwoorde, proportionele handelwijzen. In onderwijs, opvoeding en in human resources beleid zal daarom meer aandacht geschonken moeten worden aan het ontwikkelen van nieuwe kernkwaliteiten, zoals inclusief denken, respect voor waarden, onderscheidingsvermogen, relationele stabiliteit, empathie, twijfel delen, besluitvaardigheid, keuzerijpheid en morele aanspreekbaarheid.

Datum: 1 mei 2012, 20 juni 2012, 11 september 2012 en 23 oktober 2012.